O'r ystafell ddosbarth i bêl-rwyd ryngwladol: taith dadansoddi perfformiad Evie Kreeger

I fyfyrwraig ym Met Caerdydd, Evie Kreeger, mae astudio dadansoddi perfformiad wedi agor y drws i weld chwaraeon o safbwynt hollol wahanol, ac wedi'i chymryd o'r ystafell ddosbarth i galon amgylchedd perfformiad uchel rhyngwladol.

Yn fyfyrwraig Dadansoddi Perfformiad Chwaraeon ym Mhrifysgol Metropolitan Caerdydd, mae Evie ar leoliad gyda'r Welsh Feathers ar hyn o bryd, gan gyfuno ei hastudiaethau academaidd â phrofiad ymarferol o gefnogi rhaglen bêl-rwyd ryngwladol Cymru.

Ar ôl chwarae pêl-rwyd ei hun, roedd Evie eisoes yn deall y gamp o safbwynt athletwr. Ond yn ystod ei hastudiaethau Lefel A y darganfuodd ddadansoddi perfformiad am y tro cyntaf a dechrau cael ei swyno gan yr hyn sydd y tu ôl i'r hyn y mae gwylwyr yn ei weld ar y cwrt.

“Rydw i wastad wedi mwynhau bod yn rhan o dîm, ond mae astudio dadansoddi perfformiad wedi rhoi’r cyfle i mi weld y gêm o safbwynt hollol wahanol,” meddai hi.

“Wrth astudio chwaraeon ar Lefel A, cefais fy nghyflwyno i ddadansoddi perfformiad a chefais fy swyno gan y manylion y tu ôl i berfformiad chwaraeon, a sut y gellir defnyddio dadansoddeg i helpu athletwyr a thimau i ddatblygu.”

Ar ôl ei blwyddyn gyntaf ym Met Caerdydd, cafodd Evie y cyfle i wneud cais am amrywiaeth o leoliadau dadansoddi ar draws sawl camp. Er bod pêl-droed wedi bod yn rhan fawr o'i bywyd erioed, roedd y cyfle i weithio o fewn pêl-rwyd yn cynnig rhywbeth gwahanol.

“Ar ôl chwarae pêl-rwyd, roedd yn teimlo fel y ffordd berffaith o gyfuno fy mhrofiad presennol â’r sgiliau newydd roeddwn i’n eu datblygu yn y brifysgol,” eglurodd.

Yn dilyn cyfweliad, sicrhaodd Evie leoliad gyda’r Welsh Feathers ac ers hynny mae wedi bod yn gweithio mewn gwersylloedd rhyngwladol, gan ennill profiad uniongyrchol o ddadansoddi mewn amgylchedd elitaidd, gyda’r rhaglen yn adeiladu tuag at Gwpan y Byd yn Sydney yr haf nesaf.

Gweld mwy na'r sgôr

I'r rhai sy'n anghyfarwydd â dadansoddi perfformiad, mae llawer o'r gwaith yn digwydd y tu hwnt i'r hyn y gallai'r cefnogwr cyffredin sylwi arno yn ystod gêm.

Mae rôl Evie yn cynnwys ffilmio sesiynau hyfforddi a gemau ymarfer cyn defnyddio Hudl Sportscode i godio'r weithred yn fyw. Mae hyn yn caniatáu i fomentiau a digwyddiadau pwysig gael eu nodi wrth iddynt ddigwydd ac yn rhoi gwybodaeth i hyfforddwyr ac athletwyr y gallant ei defnyddio i ddeall perfformiad.

Mae hi hefyd wedi bod yn rhan o adolygiadau ar ôl gemau ac wedi cysgodi'r prif ddadansoddwr yn ystod dadansoddiadau'r gwrthwynebwyr a chyflwyniadau cyn ac ar ôl gemau.

“Mae fy rôl i’n cynnwys cofnodi a deall beth sy’n digwydd yn ystod hyfforddiant a gemau, yna ei droi’n wybodaeth a all helpu’r tîm i wella,” meddai Evie.

“Pan fyddwch chi'n gwylio gêm bêl-rwyd fel dadansoddwr, rydych chi'n edrych y tu hwnt i'r bêl a'r sgôr. Efallai y bydd y gwyliwr cyffredin yn gweld pas gwych, ergyd a fethwyd neu drosiant, ond rwy'n edrych ar y manylion y tu ôl i'r eiliadau hynny ac yn ceisio deall pam eu bod nhw wedi digwydd.”

Gall hynny olygu nodi patrymau yn y ffordd y mae tîm yn symud y bêl drwy'r cwrt, sut mae chwaraewyr yn creu lle a sut mae'r ddau dîm yn ymateb i wahanol sefyllfaoedd.

“Rydw i hefyd yn edrych ar y gwrthwynebwyr, gan nodi eu cryfderau, eu gwendidau a’u tueddiadau a allai helpu gyda’r paratoadau,” ychwanegodd.

Fodd bynnag, mae yna le o hyd i fwynhau'r gêm yn unig.

“Weithiau, dw i’n dal i gael fy nal ynddo! Pan fyddwch chi’n codio’n fyw mewn camp rydych chi wir yn angerddol amdani, mae’n anodd peidio â buddsoddi yn yr hyn sy’n digwydd ar y cwrt.

“I mi, mae hynny’n rhan o’r cyffro. Dw i’n cael mwynhau dwyster y gêm tra hefyd yn camu’n ôl a throi’r hyn dw i’n ei weld yn wybodaeth a all helpu’r tîm i wella.”

Dysgu ar gyflymder perfformiad uchel

Er bod cwrs Evie ym Met Caerdydd wedi darparu'r sylfaen dechnegol sydd ei hangen ar gyfer y lleoliad, mae gweithio mewn amgylchedd perfformio byw wedi cyflwyno her wahanol iawn.

Mewn twrnameintiau, ni all dadansoddi aros. Gall gemau ddod un ar ôl y llall, sy'n golygu bod rhaid casglu, deall a chyfleu gwybodaeth yn ddigon cyflym i ddylanwadu ar yr hyn sy'n digwydd nesaf.

“Rydw i wedi dysgu bod dadansoddi ar ôl gêm yn gallu newid yn gyflym, yn enwedig yn ystod twrnameintiau pan fydd gemau’n cael eu chwarae’n olynol,” eglurodd Evie.

“Sgil allweddol fu dysgu sut i gymryd y data a’r dadansoddiad a gasglwyd a’i droi’n gymhorthion gweledol clir y gall athletwyr eu deall a’u defnyddio’n gyflym i baratoi ar gyfer eu gêm nesaf.”

Mae'r profiad hwnnw'n ategu'r gwaith ymarferol sydd eisoes yn digwydd fel rhan o'i gradd.

Roedd mynediad i Hudl Sportscode ym Met Caerdydd yn golygu bod Evie yn gyfarwydd ag un o'r offer allweddol a ddefnyddiwyd yn ystod ei lleoliad cyn ymuno ag amgylchedd Plu Cymru.

“Mae fy nghwrs ym Met Caerdydd wedi rhoi sylfaen gref i mi yn y theori a’r sgiliau ymarferol sydd eu hangen ar gyfer dadansoddi perfformiad,” meddai.

“Mae’r profiad ymarferol ym Met Caerdydd, ochr yn ochr â dysgu sut i gasglu, dadansoddi a chyflwyno gwybodaeth am berfformiad, wedi fy helpu i wneud y newid o’r ystafell ddosbarth i chwaraeon rhyngwladol yn llawer mwy hyderus.”

Mae'r lleoliad hefyd yn datblygu sgiliau sy'n llawer anoddach i'w hailadrodd mewn darlith neu sesiwn ymarferol, o weithio i derfynau amser tynn i ddeall yn union beth sydd ei angen ar hyfforddwyr ac athletwyr gan ddadansoddwr.

Llwybr gyrfa yn agor

Efallai mai'r effaith fwyaf o'r lleoliad fu ar feddwl Evie am yr hyn sy'n dod nesaf.

Pan ddechreuodd ei chwrs, roedd ganddi uchelgais glir i weithio o fewn dadansoddi perfformiad pêl-droed. Mae ei phrofiad gyda'r Welsh Feathers bellach wedi ehangu'r posibiliadau hynny.

“Mae pêl-droed wedi bod yn rhan enfawr o fy mywyd erioed, felly roeddwn i’n naturiol yn dychmygu fy hun yn adeiladu gyrfa o fewn y gamp,” meddai.

“Fodd bynnag, ar ôl dim ond ychydig wythnosau o weithio gyda’r Welsh Feathers, rydw i wedi dechrau cwestiynu a allai fy nyfodol fynd i gyfeiriad gwahanol.”

Yn hytrach na chyfyngu ar ei dewisiadau, mae'r profiad wedi helpu Evie i nodi'r math o amgylchedd y mae hi am adeiladu ei gyrfa ynddo.

“Boed hynny’n golygu aros yng Nghaerdydd yn y pen draw a dilyn cyfle o fewn pêl-rwyd, neu ddychwelyd i bêl-droed, rydw i nawr yn llawer mwy agored i ble gallai’r cyfle cywir fy arwain.

“Ar hyn o bryd, does gen i ddim ateb pendant ynglŷn â beth fydda i’n ei wneud ar ôl graddio, ond dw i’n gwybod yr amgylchedd rydw i eisiau gweithio ynddo.

“Byddwn i wrth fy modd yn adeiladu gyrfa o fewn chwaraeon perfformiad uchel, parhau i herio fy hun a gweld pa mor bell y gallaf fynd ag e. Mae lleoliad Plu Cymru wedi gwneud i mi feddwl yn fwy am yr hyn a allai fod yn bosibl ar ôl prifysgol.”