Cyn-gôl-geidwad Cymru a chyn-fyfyriwr Met Caerdydd, Dai Davies, wedi'i sefydlu yn Neuadd Enwogion Chwaraeon Cymru

Mae cyn-gôl-geidwad rhyngwladol Cymru, Dai Davies, a astudiodd yng Ngholeg Addysg Caerdydd cyn dechrau gyrfa bêl-droed broffesiynol nodedig, wedi cael ei urddo i Neuadd Enwogion Chwaraeon Cymru ar ôl ei farwolaeth.

Enillodd Davies, a fu farw ym mis Chwefror 2021 yn 72 oed, 52 cap rhyngwladol i Gymru rhwng 1975 a 1982 a chynrychiolodd glybiau gan gynnwys Dinas Abertawe, Everton, Wrecsam a Tranmere Rovers. Mae ei sefydlu yn cydnabod gyrfa a welodd ef yn un o gôl-geidwaid mwyaf sefydledig Cymru yn ei genhedlaeth.

Ganwyd Davies yng Nglanaman, Sir Gaerfyrddin, ym 1948, a dechreuodd ddilyn gyrfa ym myd addysg, gan fynychu Coleg Addysg Caerdydd, un o'r sefydliadau a fyddai'n ddiweddarach yn Brifysgol Fetropolitan Caerdydd, i hyfforddi fel athro addysg gorfforol.

Wrth astudio yng Nghaerdydd, parhaodd i ddatblygu fel pêl-droediwr cyn ymuno â Thref Abertawe yn broffesiynol ym 1969. Yn fuan denodd ei berfformiadau sylw Everton, a lofnododd y gôl-geidwad ym mis Rhagfyr 1970.

Treuliodd Davies saith mlynedd ym Mharc Goodison a gwnaeth ei ymddangosiad cyntaf i dîm hŷn Cymru yn erbyn Hwngari ym mis Ebrill 1975, gan helpu ei wlad i sicrhau buddugoliaeth gofiadwy o 2-1 yn Budapest.

Aeth ymlaen i sefydlu ei hun fel gôl-geidwad dewis cyntaf Cymru, gan ymddangos yn y tîm cenedlaethol a gyrhaeddodd rownd yr wyth olaf Pencampwriaeth Ewrop 1976 a chwarae mewn dwy fuddugoliaeth nodedig dros Loegr, gan gynnwys y fuddugoliaeth enwog o 4-1 ym Maes Ras Wrecsam ym mis Mai 1980.

Roedd ei yrfa gyda’r clwb hefyd yn cynnwys llwyddiant gyda Wrecsam, lle’r oedd yn rhan o’r tîm a enillodd bencampwriaeth y Drydedd Adran ym 1977/78, cyn dychwelyd i Ddinas Abertawe a chwarae rhan yn eu gorffeniad nodedig yn y chweched safle yn Adran Gyntaf Lloegr yn ystod tymor 1981/82.

Y tu hwnt i'w gyflawniadau ar y cae, roedd Davies yn siaradwr Cymraeg balch ac yn ffigur dylanwadol yn niwylliant chwaraeon Cymru. Ym 1978, ef oedd y pêl-droediwr Cymreig cyntaf i gael ei dderbyn i Orsedd y Beirdd yn yr Eisteddfod Genedlaethol. Yn dilyn ei yrfa chwarae, parhaodd i fod yn llais cyfarwydd ym myd pêl-droed Cymru trwy ei waith ym myd darlledu a sylwebaeth.

Noson emosiynol i'r teulu Davies

Roedd y gydnabyddiaeth ar ôl marwolaeth yn arbennig o ystyrlon i deulu Davies, a oedd yn gallu dathlu ei gyflawniadau ochr yn ochr â chyn-gyd-chwaraewyr a ffigurau chwaraeon eraill o Gymru.

Wrth siarad yn y Gymraeg â myfyrwyr teledu Chwaraeon Met Caerdydd ar ôl y seremoni, myfyriodd ei ferch Rhian Davies ar yr hyn yr oedd yr achlysur yn ei olygu i'r teulu, yn enwedig ar ôl marwolaeth ei thad yn ystod pandemig Covid.

"Oherwydd Covid, ni chawsom angladd cyhoeddus iddo. Felly mae wedi bod yn hyfryd heno cwrdd â'r bobl a chwaraeodd ochr yn ochr ag ef," meddai.

Myfyriodd Rhian hefyd ar dîm rhyfeddol Cymru yn y 1970au, gan gofio eu hymdrechion i sicrhau bod anthem genedlaethol Cymru yn cael ei chwarae yn Wembley.

"Mae wedi bod yn wych i ni fel teulu ac yn emosiynol iawn."

I deulu Davies, rhoddodd y noson gyfle i ddathlu cyflawniadau chwaraeon Dai, ailgysylltu â'r rhai a rannodd ei yrfa ryngwladol a chydnabod ei gyfraniad parhaol i bêl-droed Cymru.

Mae ei gysylltiad â Met Caerdydd yn rhan o hanes hir y Brifysgol o gefnogi unigolion sydd wedi mynd ymlaen i wneud cyfraniadau sylweddol i chwaraeon Cymru, yn genedlaethol ac yn rhyngwladol.

Mae'r cyflwyniad ar ôl marwolaeth i Neuadd Enwogion Chwaraeon Cymru yn gyfle arall i ddathlu cyflawniadau Davies, ei ymrwymiad i bêl-droed Cymru a'r etifeddiaeth y mae'n ei gadael i genedlaethau'r dyfodol.